De filosoof Emmanuel Levinas

Levinas wordt beschouwd als een van de belangrijkste filosofen van de 20e eeuw, met name vanwege zijn baanbrekende werk op het gebied van de ethiek en de filosofie van de relatie tussen mensen.

Emmanuel Levinas (1906–1995) werd geboren in Litouwen. Zijn filosofie werkte hij uit in Parijs, waar hij zich na de Tweede Wereldoorlog vestigde. Zijn denken is mede een reflectie op zijn eigen ervaring met het fascisme, het antisemitisme en de Holocaust. Daarbij stelt hij zich de vraag wat “met zo’n gezwel in het geheugen” aan komende generaties moet worden doorgegeven.

Zijn antwoord is een filosofie waarin niet het Ik, maar de Ander centraal staat. Volgens Levinas kunnen we de relatie tussen mensen niet langer beschouwen als een abstractie of een algemeen concept, maar moeten we ons richten op de concrete relatie tussen individuen. Deze filosofie kan ons inspireren om ons in te zetten voor een vreedzame samenleving. Vrede kan volgens Levinas niet bestaan zonder rechtvaardigheid. Een rechtvaardige samenleving kan alleen gerealiseerd worden door de Ander recht te doen.

Dit recht doen aan de Ander is geen abstract ideaal, maar wordt concreet in de dialoog. In de dialoog wordt mijn natuurlijke vrijheid begrensd door het appèl van de Ander en word ik mij ervan bewust dat ik niet alleen leef, maar samen met anderen.

Levinas’ filosofie gaat over de manier waarop we met de Ander omgaan, en hoe we verantwoordelijkheid moeten nemen voor onze daden in deze relatie. Hij stelt dat we ons moeten concentreren op de onvervangbare en onvoorspelbare Ander, en dat we ons moeten richten op zijn/haar behoeften en belangen, zelfs als dit ten koste gaat van onze eigen belangen.